orzecznictwo

28.08.2014

Niemal miesiąc temu Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że brak zewnętrznej kontroli nad sięganiem przez służby po billingi i inne dane telekomunikacyjne narusza konstytucję. Czekając na pisemne uzasadnienie wyroku, zastanawialiśmy się, jak ustawodawca wykona ten wyrok – jakiego rodzaju mechanizmy kontroli stworzy i czy rozwiąże przy tym inne kwestie, np. czy ograniczy katalog spraw, w związku z którymi można sięgać po dane. Z najnowszego raportu NIK, stwierdzającego słabość cywilnej kontroli nad służbami, wynika, że reforma służb musi mieć jednak znacznie szerszy zakres. Tymczasem, po wczorajszym posiedzeniu sejmowych komisji spraw wewnętrznych i komisji ds. służb specjalnych, rodzi się nowe pytanie – nie o treść, ale o formę koniecznych zmian. Istnieje bowiem obawa, że reforma zostanie przeprowadzona „na szybko” i bez udziału organizacji społecznych.

22.08.2014

Czy istnieją granice możliwości technicznych, których służby specjalne demokratycznego państwa, nie powinny przekracać? Jak je wyznaczyć?

21.08.2014

20 sierpnia Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Fundacji Panoptykon na bezczynność PKP SA.

18.08.2014

Wakacje w pełni. Morze, góry, jeziora, miasta – czekają. Podróż pociągiem? Czemu nie! Kupujesz bilet. Wkładasz bagaże do wagonu. Jazdę umilasz sobie rozmową z rodziną i towarzyszami podróży. Czy zastanawiasz się nad tym, czy ktoś jeszcze Cię obserwuje lub podsłuchuje Twoje rozmowy? Wątpię. Tymczasem polskie dworce i pociągi nie są wolne od małych podglądaczy – kamer. A część z nich – choć mało kto zdaje sobie z tego sprawę – rejestruje również dźwięk! Co jeszcze mogą i do czego są wykorzystywane kolejowe systemy monitoringu? Niestety nie udało nam się uzyskać odpowiedzi na wszystkie nurtujące nas pytania. Dlatego już w najbliższą środę spotkamy się w sądzie z jedną z kolejowych spółek.

30.07.2014

Brak niezależnej, zewnętrznej kontroli nad sięganiem przez policję i inne służby po dane telekomunikacyjne (np. billingi) narusza Konstytucję RP – stwierdził w dzisiejszym wyroku Trybunał Konstytucyjny. Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisów dotyczących retencji danych to koniec wieloletnich rozważań na temat tego, czy przepisy są złe. Ale i początek: dyskusji o tym, jak na nowo ukształtować, w zgodzie z konstytucją, uprawnienia służb specjalnych. Długo oczekiwany wyrok Trybunału Konstytucyjnego rozstrzyga, jak głęboko organy ścigania mogą ingerować w prywatność, i potwierdza to, co Fundacja Panoptykon powtarza od lat: policja i inne służby nie mogą sięgać po dane telekomunikacyjne obywateli bez żadnej, zewnętrznej kontroli.

29.07.2014

W najbliższą środę Trybunał Konstytucyjny ponownie pochyli się nad przepisami regulującymi uprawnienia służb specjalnych. Pierwsze – trzydniowe – posiedzenie w tej sprawie miało miejsce już w kwietniu, ale nie zakończyło się wydaniem wyroku. Sprawa toczy się już trzy lata. Na orzeczenie czekają organizacje i instytucje stojące na straży praw obywatelskich, które domagają się rewizji obowiązującego prawa. Obecne przepisy dają służbom w zasadzie nieograniczony dostęp do danych telekomunikacyjnych, a tym samym – co potwierdzają kolejne orzeczenia sądowe, opinie i raporty – umożliwiają ingerencję w prawa i wolności obywateli na masową skalę.

Obowiązujące przepisy regulujące działania służb skrytykowały najważniejsze polskie instytucje stojące na straży praw obywateli i praworządności: Rzecznik Praw Obywatelskich, Najwyższa Izba Kontroli, Prokurator Generalny. Senat podjął nawet prace nad rewizją obowiązujących przepisów. W oczekiwaniu na wyrok Trybunału, wszelkie prace legislacyjne w tym obszarze zostały jednak zawieszone. Ponieważ czas działa na niekorzyść obywateli, sędziowie nie powinni zwlekać z wydaniem wyroku.

16.07.2014

Wczoraj Trybunał Konstytucyjny odroczył rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej zbadania zgodności ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia z konstytucją. Sprawę rozpatrywano na wniosek Rzecznik Praw Obywatelskich, która zakwestionowała uprawnienia ministra zdrowia do tworzenia nowych rejestrów medycznych. Fundacja Panoptykon od początku krytykowała kontrowersyjne przepisy.

26.06.2014

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że informacja o istnieniu porozumień między Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego i amerykańską National Security Agency (NSA) jest informacją publiczną. Wyrok jest skutkiem skargi Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka (HFPC) na decyzję ABW o odmowie udzielenia odpowiedzi na jej pytanie.

Pytanie HFPC o współpracę między polskimi a amerykańskimi służbami było jednym z elementów prowadzonej, wspólnie z Fundacją Panoptykon oraz Amnesty International Polska, kampanii „100 pytań w sprawie PRISM“. W ramach tych działań w zeszłym roku skierowaliśmy do rządu i służb sto pytań dotyczących reakcji polskich władz na doniesienia medialne związane z funkcjonowaniem amerykańskiego programu PRISM oraz współpracy z amerykańską Agencją Bezpieczeństwa Narodowego.

21.05.2014

Czy to dobrze, czy źle, kiedy prywatne firmy dostają prawo – a wręcz obowiązek – decydowania o tym, jakie informacje powinny być indeksowane przez internetowe wyszukiwarki? Z tą łamigłówką odważnie zmierzył się Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie, która dotyczyła najpopularniejszej obecnie wyszukiwarki i konkretnej firmy (Google Inc. przeciwko Agencia de Protección de Datos), ale będzie miała konsekwencje dla wszystkich wyszukiwarek i wszystkich użytkowników Internetu.

Skrajne reakcje, jakie wzbudza wyrok ETS – od apokaliptycznej wizji końca wolnego Internetu po entuzjazm w związku z wynalezieniem „prawa do zapomnienia” – świadczą o tym, że na tak postawione pytanie nie ma dobrej odpowiedzi.

08.04.2014

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł dzisiaj, że dyrektywa w sprawie zatrzymywania danych telekomunikacyjnych jest nieważna. Przepisy, które zobowiązały Państwa członkowskie do nałożenia na operatorów telekomunikacyjnych obowiązku przechowywania danych telekomunikacyjnych, np. billingów, na „wszelki wypadek”, w nieproporcjonalny sposób ingerują w prywatność Europejczyków. Tym samym Trybunał potwierdził zastrzeżenia, jakie zgłaszamy od lat: prewencyjne gromadzenie danych o wszystkich połączeniach telekomunikacyjnych i ich udostępnianie organom ścigania bez kontroli sądu stanowi nieproporcjonalne naruszenie praw i wolności obywatelskich. To rozstrzygnięcie ma fundamentalne znaczenie dla toczącej się właśnie w Polsce debaty na temat dostępu do billingów i danych lokalizacyjnych.

Strony