Jak inne państwa radzą sobie z kontrolą służb specjalnych? Rozmowa z dr. Mateuszem Kolaszyńskim

W umowie koalicyjnej zawartej między partiami tworzącymi dziś rząd umieszczono ważną dla nas deklarację: „Koalicja wprowadzi skuteczny mechanizm kontroli wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych przez służby”.

Jednak natura dokumentów programowych jest taka, że trudno zdefiniować, co dokładnie autorzy mieli na myśli i co według nich oznacza skuteczność.

Tworząc jakikolwiek mechanizm nadzoru nad służbami, trzeba działać z chirurgiczną precyzją: wyważać konieczność zapobiegania nadużyciom i ochronę skutecznego działania służb. Ten odcinek został nagrany w momencie, w którym MSWiA kończyło pracę nad realizacją tej obietnicy wyborczej.

Kodeks pracy operacyjnej, bo o nim mowa, zawiera wiele pozytywnych z perspektywy obywateli propozycji (na czele z prawem do informacji, że było się przedmiotem inwigilacji). 

Ale zawiera też koncepcję stworzenia w Sejmie Komisji ds. Służb Specjalnych i Pracy Operacyjnej, która miałaby kontrolować służby. Trudno uwierzyć, że posłowie i posłanki będą mogli i będą potrafili skutecznie zrealizować taką kontrolę.
 
Na stole jest jeszcze drugie rozwiązanie: stworzenie nowej instytucji, której założenia opisaliśmy w Panoptykonie we współpracy z RPO w raporcie Jak osiodłać Pegaza.
 
W tym odcinku podcastu przyglądamy się rozwiązaniom funkcjonującym w innych państwach demokratycznych. O to, jak z problemem kontroli nad służbami poradziły sobie takie kraje jak Niemcy, Belgia czy Holandia, Wojciech Klicki zapytał doktora Mateusza Kolaszyńskiego z Katedry Bezpieczeństwa Narodowego Uniwersytetu Jagiellońskiego.