Głowacka krytycznie o ochronie prywatności w służbie zdrowia

Przygotowywana w Sejmie ustawa o systemie informacji w ochronie zdrowia pozwoli stworzyć w Polsce jedną z największych publicznych baz danych. Znajdą się w niej informacje o każdym z nas, przede wszystkim dane medyczne pacjentów. Resort zdrowia zaznacza, że dzięki systemowi będzie mógł sprawniej zarządzać służbą zdrowia co, przyczyni się do poprawy jakości świadczonych usług medycznych. Ministerstwo nie może jednak realizować tego celu łamiąc konstytucyjne prawa i wolności obywateli.

Projekt ustawy przewiduje stworzenie rozbudowanego systemu przetwarzania danych medycznych, w którego skład wejdą rejestry medyczne m.in. dawców krwi, przeszczepów, chorób zakaźnych, nowotworów itd. System umożliwi więc elektroniczną wymianę wielu informacji o życiu obywateli, które zaliczają się do tzw. danych wrażliwych. Ze względu na wartość tych danych, oprócz lekarzy i pacjentów, dostępem nich mogą być zainteresowani także pracodawcy, koncerny farmaceutyczne czy ubezpieczeniowe.

Problem w tym, że art. 19 i 20 projektowanej ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia przewidują, że podstawą prawną do tworzenia rejestrów medycznych w przyszłości będzie rozporządzenie Ministra Zdrowia, a nie ustawa. Taka regulacja może nie zapewnić gwarancji ochrony praw pacjentów i nie zabezpieczyć ich przed nadmierną ingerencją państwa w sferę życia prywatnego, która jest chroniona na mocy art. 47 Konstytucji.

W dodatku, może ona naruszać art. 51 Konstytucji. Przepis ten jest barierą dla władz publicznych do swobodnego zdobywania i udostępniania danych osobowych obywateli. Gwarantuje każdej osobie m.in. prawo do zachowania w tajemnicy informacji, które jej dotyczą. To prawo obywatela może ograniczyć tylko ustawa.

Dla pacjentów to, czy w przyszłości rejestry medyczne będą tworzone na podstawie rozporządzenia, czy też na podstawie ustawy jest bardzo ważne. Jeśli będzie to rozporządzenie, decyzję o powstaniu samego rejestru, zakresie danych, a także o sposobie ich zabezpieczenia będzie podejmował Minister Zdrowia (który reprezentuje interesy resortu), a nie parlament - przedstawiciel społeczeństwa. Istnieje zatem ryzyko, że rejestry medyczne będą powstawać i działać poza społeczną kontrolą.

Dorota Głowacka

Tekst ukazał się w dzienniku Rzeczpospolita: Prywatność chorych