Program tegorocznego Festiwalu Nauki, który odbywa się w dniach 19-27 września w Warszawie, obfituje w świetnie zapowiadające się spotkania poświęcone nowym technologiom.

W Polsce dynamicznie wzrasta liczba inteligentnych liczników, zdalnie przekazujących operatorom informacje o zużyciu energii. Są właśnie instalowane w Warszawie, a w całej Polsce ma ich być niebawem aż 16 milionów. Dane o zużyciu energii, generowane przez liczniki (nazywane czasem „szpiegownikami”), mówią o mieszkańcach znacznie więcej, niż przypuszczamy – operatorzy będą dokładnie wiedzieć, ile energii zużywamy o określonej porze. O której godzinie wychodzimy do pracy i o której wracamy, o której się kładziemy i kiedy wyjeżdżamy na wakacje.

Czy gotówka zniknie?

Bez względu na to, czy kibicujemy rozwojowi sztucznej inteligencji i jej obecności „w każdej lodówce”, czy się tego scenariusza obawiamy, jedno możemy przyjąć za pewnik: ta dziedzina wiedzy technicznej, o szerokim zastosowaniu, dopiero się rozkręca i niejednym nas jeszcze zaskoczy. Czekają nas nie tylko kolejne wcielenia „inteligentnych” asystentów i profilowanych usług, ale też coraz szersze wykorzystanie AI do dokonywania wyborów za ludzi lub wspierania ich w obiektywnie trudnych decyzjach: od optymalizacji świadczeń publicznych i zarządzania szpitalami (a nawet planowania indywidualnych programów leczenia) po szacowanie ryzyka (finansowego, powodziowego, epidemiologicznego itd.) i przewidywanie, jak będzie się rozkładać przestępczość na mapach miast lub w ramach konkretnej populacji. Ale bogatsi o doświadczenia ze Stanów Zjednoczonych, gdzie AI w tych wszystkich obszarach już jest obecna, możemy zminimalizować negatywne skutki związane z jej wykorzystaniem – dzięki przygotowaniu odpowiedniej regulacji.

Jeśli pierwotna inteligencja należy do nas, to czyja jest sztuczna? Pierwsze skojarzenie: maszyn wytworzonych przez ludzi. Słynną robocią etykę w postaci trzech praw, z których najważniejsze głosi „Robot nie może skrzywdzić człowieka”, Isaac Asimow sformułował w 1942 r. Wiedział, co pisze – już wtedy ta historia miała mroczną kartę. W 1920 r. Karel Čapek w dramacie R.U.R. pozwolił humanoidalnym automatom pozbyć się ludzkości. Wartość dodana buntu: słowo robot z czeszczyzny weszło na światową arenę SF i pozostało tam już na dobre.