Apel ekspertów i ekspertek do Pierwszej Damy Marty Nawrockiej o włączenie się w działania na rzecz wdrożenia w Polsce aktu o usługach cyfrowych (DSA)

Wraz ze 132 ekspertami i ekspertkami zaapelowaliśmy do Pani Marty Nawrockiej o wsparcie i włączenie się w działania na rzecz wdrożenia w Polsce aktu o usługach cyfrowych.

Apel dotyczy projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw (druk senacki nr 547), który 22 grudnia 2025 r. trafił do podpisu Pana Prezydenta. W debacie publicznej ta ustawa – niezbędna dla wdrożenia DSA – wzbudziła kontrowersje ze względu na zarzut zagrożenia państwową cenzurą. Znane są nam krytyczne wypowiedzi Pana Prezydenta oraz przedstawicieli Kancelarii Prezydenta na temat tego projektu. Dlatego jeszcze w grudniu 2025 r. Fundacja Panoptykon skierowała do Kancelarii Prezydenta list z prośbą o zorganizowanie merytorycznej dyskusji, w której eksperci i ekspertki zajmujący się ochroną praw i wolności w sieci będą mogli odpowiedzieć na publicystyczne zarzuty (nie zawsze formułowane w sposób rzetelny).

W apelu, który skierowaliśmy bezpośrednio do Pani Marty Nawrockiej, zwracamy uwagę na inny, nie mniej ważny, problem: ochrony praw najmłodszych użytkowników i użytkowniczek sieci. DSA wymaga od platform internetowych, między innymi, tego, by nie udostępniały swoich usług dzieciom poniżej 13*. roku życia, nie kierowały do osób poniżej 16. roku życia treści sponsorowanych, które żerują na ich słabościach, oraz by projektowały swoje serwisy i algorytmy tak, by nie uzależniać i nie manipulować naszą uwagą. DSA daje organom państwa i zaniepokojonym rodzicom możliwości reagowania na te nadużycia wobec dzieci, jednak będziemy mogli z nich skorzystać dopiero po wdrożeniu unijnych przepisów w Polsce.

[AKTUALIZACJA]: (*) To skrót myślowy na potrzeby zwięzłego komunikatu. Z myślą o ekspertach i dociekliwych czytelnikach, poniżej publikujemy rozwiniętą wersję tego argumentu: 

DSA nie określa granicy wieku, ani też nie wskazuje konkretnego narzędzia jego weryfikacji. Zgodnie z podejściem opartym na ryzyku (różnicowanie obciążeń w zależności od rozmiary platformy i ryzyk, jakie generuje), te decyzje pozostawia w gestii samych platform internetowych. Jednocześnie, w art. 34 DSA zobowiązuje bardzo duże platformy internetowe i wyszukiwarki do przeprowadzania regularnych analiz ryzyka m.in. pod kątem „możliwych zagrożeń dla ochrony zdrowia publicznego i małoletnich, oraz poważnych negatywnych skutków dla fizycznego i psychicznego dobrostanu osoby”. 

Z tego przepisu wywodzimy pozytywny obowiązek zapobiegania ryzykom, jakich doświadczają dzieci na platformach – a więc m.in. nakaz ochrony dzieci poniżej 13 roku życia przed samym dostępem do platform (skoro według regulaminu nie są dla nich przeznaczone), a młodzieży – przed ekspozycją na treści i doświadczenia, jakie nie są dla nich bezpieczne. To właśnie na tej podstawie prawnej oparła się Komisja Europejska, podejmując kroki prawne przeciwko serwisom Pornhub, Stripchat, XNXX i XVideos, zarzucając im to, że pozwalają na dostęp do treści pornograficznych osobom małoletnim (patrz link poniżej). A to z pewnością nie ostatnie takie postępowanie.  

Dodatkowo, działalność platform (małych i dużych) jest regulowana przez inne przepisy: RODO, prawo konsumenckie, prawo konkurencji i oczywiście prawo karne. Jak złożymy tę układankę, dojdziemy do wniosku, że nie brakuje nam podstaw prawnych, aby wymagać od platform przestrzegania ich własnych regulaminów (i niewpuszczania dzieci młodszych niż 13 lat). Za to bardzo trudne jest wyegzekwowanie tego obowiązku od podmiotów, które działają globalnie i dysponują rocznymi budżetami większymi niż wiele rozwiniętych państw.

Commission preliminarily finds Pornhub, Stripchat, XNXX and XVideos in breach of the Digital Services Act for allowing minors to access their services