Apel do senatorów: zadbajcie o prywatność uczniów - nie przyjmujcie ustawy o SIO!

9 maja Fundacja Panoptykon i Stowarzyszenie Projekt: Polska wystąpiły do senatorów z apelem o nieprzyjmowanie ustawy o systemie informacji oświatowej, która 15 kwietnia br. roku została uchwalona przez Sejm. Zdaniem obu organizacji, wejście w życie ustawy w obecnym brzmieniu uderzy w prawo do prywatności polskich uczniów.

Ustawa przewiduje, że w nowym systemie gromadzony będzie niezwykle szeroki zakres informacji o każdym, poszczególnym uczniu. Dane te mają być zbierane na bieżąco przez cały okres edukacji od przedszkola aż po przyjęcie na studia. Szczególnie niepokoi fakt, że znajdą się wśród nich również dane wrażliwe dotyczące np. niepełnosprawności czy korzystania z pomocy psychologicznej, które powinny być objęte szczególną ochroną i przetwarzane jedynie w wyjątkowych sytuacjach.

Przyjęcie takiego rozwiązania stanowi ogromną zmianę w stosunku do obowiązujących regulacji. W obecnym SIO, działającym od 2005 r., zbierane są jedynie zestawienia zbiorcze dotyczące liczby uczniów opisanych według określonej cechy, np. płci, roku urodzenia, typu szkoły. Dlaczego teraz do centralnego systemu trafiać mają bardzo szczegółowe informacje o konkretnych osobach?

Ministerstwo Edukacji Narodowej tłumaczy, że obecny system działa źle. Przede wszystkim generuje błędy, które utrudniają efektywne zarządzanie finansami w oświacie. Czy to jednak usprawiedliwia tworzenie szczegółowych profili wszystkich uczniów?

Zdajemy sobie sprawę z tego, że system wymaga zmian, ale uważamy, że rozwiązania proponowane w nowej ustawie idą zbyt daleko. System można skutecznie reformować w inny sposób, a ten zaproponowany przez MEN wcale nie gwarantuje sukcesu. Stwarza natomiast poważne zagrożenie dla prywatności uczniów.

Jesteśmy przekonani, że kuracja serwowana w nowej ustawie może wywołać skutki uboczne bardziej niebezpieczne od choroby, na którą ma być lekarstwem. W liście piszemy:

Proponowane rozwiązanie uważamy za niecelowe, a przewidywane pozytywne skutki regulacji – za nieadekwatne w stosunku do zagrożeń związanych ze zwiększeniem kontroli państwa nad jednostką oraz niebezpieczeństwem nieuprawnionego wykorzystania gromadzonych danych przez inne podmioty. W naszej ocenie, przyjęcie proponowanych rozwiązań będzie skutkować ograniczeniem prawa do prywatności, które trudno uznać za konieczne w demokratycznym państwie.

Co ważne, nasze zarzuty nie dotyczą gromadzenia danych przez system oświaty w ogóle, ale kontrowersyjnej idei integrowania szerokiego zakresu danych o poszczególnych uczniach w ogromnej bazie prowadzonej przez MEN. Sprawne zarządzanie oświatą na poziomie centralnym nie wymaga bowiem gromadzenia w jednym systemie szerokiego zakresu informacji o poszczególnych jednostkach.

Pełna treść listu

Ustawa o systemie informacji oświatowej