Dodatkowe oczy Straży Granicznej

Umożliwienie Straży Granicznej instalowania kamer przy drogach to nowy pomysł Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. W projekcie zmiany ustawy o Straży Granicznej i innych ustaw, pod „innymi ustawami” kryje się m.in. ta o drogach publicznych. Nowe kamery, wyposażone w funkcje rozpoznawania tablic rejestracyjnych, mają być instalowane w strefie nadgranicznej. To dość kontrowersyjna propozycja, zwłaszcza że nie wiadomo, do czego konkretnie miałyby być wykorzystywane nagrania. Dlatego przedstawiliśmy ministerstwu naszą opinię w sprawie projektu.

Dziś Straż Graniczna może obserwować i rejestrować zdarzenia na drogach oraz w innych miejscach publicznych dla realizacji swoich ustawowych zadań, jednak dopiero ten projekt umożliwi jej instalację urządzeń stacjonarnych. I to nie byle jakich – mają to być urządzenia rozpoznające tablice rejestracyjne. Chodzi o setki przygranicznych gmin, do których należą choćby Gdańsk, Szczecin, Przemyśl czy Jelenia Góra.

Jak wynika z uzasadnienia projektu, nagrania będą trafiać do specjalnej bazy. Do czego posłużą? Ministerstwo zarzeka się, że nie będą służyć ściganiu przestępstw drogowych, ale projekt takich gwarancji nie daje. Kamery mają bowiem być wykorzystywane do „realizacji zadań określony w ustawie o Straży Granicznej”, a tych jest cała lista.

Nagrywani będą mieszkańcy strefy przygranicznej i turyści spędzający wakacje w górach (poza Górami Świętokrzyskimi) czy nad morzem.

W opinii, którą przedstawiliśmy MSW, zadaliśmy pytanie, do czego będą wykorzystywane kamery oraz czy takich samych zadań nie można realizować przy pomocy narzędzi mniej ingerujących w prywatność. Przypomnieliśmy też MSW, że prowadzenie monitoringu wizyjnego jest przetwarzaniem danych osobowych, co pociąga za sobą konkretne obowiązki. Podmiot prowadzący monitoring musi poinformować osobę, której dane dotyczą, nie tylko o samym fakcie ich zbierania (a więc o objęciu przestrzeni monitoringiem), ale również m.in. o celu zbierania danych i prawie dostępu do nich. Musi też zadbać o bezpieczeństwo nagrań, wyznaczyć administratora danych i prowadzić ewidencję osób, które mogą mieć do nich dostęp.

Niestety, projekt zmiany ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw to kolejny przykład regulacji, która rozszerza zakres stosowania kamer przez podmioty publiczne, podczas gdy prace nad ustawą o monitoringu wizyjnym tkwią w martwym punkcie. Jak długo można dodawać nowe elementy do konstrukcji, która nie ma fundamentów?

Anna Walkowiak, Wojciech Klicki

Stanowisko Fundacji Panoptykon w sprawie projektu zmiany ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw [PDF]