Komisja Europejska opublikowała projekt dyrektywy w sprawie retencji danych pasażerów lotniczych (PNR)¸ mającej na celu zapobieganie, wykrywanie i ściganie terroryzmu oraz innych poważnych przestępstw. Chodzi o tzw. projekt EU-PNR, czyli stworzenie w Europie odpowiednika amerykańskiego rejestru danych pasażerów lotniczych, które są wykorzystywane przez policję i tajne służby. Taki system już de facto funkcjonuje w ramach współpracy pomiędzy UE i USA, jednak nie mamy w Europie „własnego” rejestru PNR ani wykształconych zasad korzystania z takich danych przez krajowe służby bezpieczeństwa.

Otrzymaliśmy wczoraj decyzję od Służby Kontrwywiadu Wojskowego, w której SKW odmawia udostępnienia informacji o tym, jak często sięga po nasze billingi i inne dane telekomunikacyjne. Niestety, jesteśmy przyzwyczajeni do tego, że służby niechętnie dzielą się informacjami na temat swojej aktywności. Ta sprawa jest jednak wyjątkowa: dotyczy bowiem statystyk za 2013 r., o które pytaliśmy... w styczniu 2014 r. Przez ostatnie niemal trzy lata walczyliśmy o to, by... SKW nam odmówiło.

Mimo sprzeciwu Senatu i samych funkcjonariuszy Służby Więziennej Prezydent RP podpisał ustawę, która powołuje do życia nową służbę. Inspektorat Wewnętrzny Służby Więziennej będzie miał uprawnienia do inwigilacji, m.in. do założenia podsłuchu bez pytania sądu o zgodę. Jednak zamiast powoływać kolejne formacje rząd powinien zająć się stworzeniem mechanizmu kontroli nad inwigilacją ze strony istniejących służb.

„Pewne ograniczenia w jawności są bezdyskusyjnie konieczne, ale muszą mieć one swoje granice. Bez nich nie powinniśmy spodziewać od służb skuteczności, tylko samowoli. Służby są tajnym, zbrojnym ramieniem państwa i ja to akceptuję, ale dopóki działają wyłącznie w cieniu, bez naszej kontroli, jesteśmy bardzo narażeni na manipulację z ich strony”. Wywiad z Wojciechem Klickim, prawnikiem i aktywistą z Fundacji Panoptykon.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce powołać do życia kolejną instytucję zajmującą się ściganiem przestępstw i posiadającą uprawnienia do inwigilacji. Jeśli pomysł zostanie zrealizowany, Inspektorat Wewnętrzny Służby Więziennej będzie dziesiątą formacją tego typu.