Dane osobowe na sądowych korytarzach

Przed każdą salą sądową wiszą informacje o zaplanowanych sprawach – kto jest stroną, czego sprawa dotyczy (np. jakiego przestępstwa) i wreszcie – kto będzie świadkiem. Wadliwa podstawa prawna, brak możliwości wyłączenia jawności w delikatnych sprawach – to realia funkcjonowania wokand sądowych, na którą zwrócili uwagę Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych i Rzecznik Praw Obywatelskich.

Idąc sądowym korytarzem, łatwo natknąć się na osoby wywołujące kolejną sprawę: „Sprawa przeciwko X!”, wisząca przed drzwiami wokanda informuje nas o tym, o co X został oskarżony. Tymczasem postępowanie może dotyczyć bardzo osobistych spraw: oskarżenia o gwałt albo przymusowego skierowania na leczenie psychiatryczne.

Informowanie nieokreślonej liczby osób przebywających akurat na korytarzu o tych sprawach jest realizacją konstytucyjnej wartości jawności postępowań sądowych. Jednak zasada ta realizuje się kosztem innej wartości – prawa do prywatności. Za koniecznością ograniczenia absolutnej jawności „na wokandach” wypowiedziała się Helsińska Fundacja Praw Człowieka, której zdaniem w przypadku przestępstw o dużym społecznie oddziaływaniu (np. przestępstwa seksualne przeciwko nieletnim ujawnienie tożsamości stron postępowania doprowadzić może do „stygmatyzacji oskarżonego przed zapadnięciem prawomocnego wyroku”.

Zmiany wymaga nie tylko zakres spraw, w których ujawniane są dane uczestników postępowania. Publikacja wokand, mimo że dotyczy praw prywatnych osób – jest przetwarzaniem ich danych osobowych, odbywa się na podstawie wewnętrznego zarządzenia Ministra Sprawiedliwości. Zdaniem Rzecznik Praw Obywatelskich jest to niezgodne z ustawą o ochronie danych osobowych.

W ostatnim czasie na te problemy zwróciła uwagę Fundacja Helsińska, rację przyznał jej Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, a Rzecznik Praw Obywatelskich skierowała do Ministra Sprawiedliwości wystąpienie wzywające do rozwiązania tego, być może systemowo nie najistotniejszego, choć dla niektórych dolegliwego, problemu. Ciekawe, czy tak znamienitej koalicji uda się wymusić na Ministerstwie realne działania.

Wojciech Klicki