List do MSWiA w sprawie ustawy o wymianie informacji między organami ścigania państw UE

4 marca 2011 r. zwróciliśmy się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z pismem w sprawie przygotowanego w Ministerstwie projektu ustawy o wymianie informacji z organami ścigania państw członkowskich Unii Europejskiej. Projekt ten nie zawiera naszym zdaniem wystarczających gwarancji ochrony prywatności obywateli. Został on także negatywnie zaopiniowany przez GIODO, który przedstawił konkretne sugestie zmian opracowanych przepisów (inne instytucje nie zabierały na razie głosu w tej materii, gdyż projekt nie był przedmiotem konsultacji społecznych). Chcemy sprawdzić, czy Ministerstwo planuje uwagi te uwzględnić. Szczegółowa analiza ustawy dostępna jest tutaj.

W naszym liście piszemy m.in:

Najpoważniejsze wątpliwości budzi niejasny stosunek projektowanej ustawy do ustawy o ochronie danych osobowych (u.o.d.o.), kluczowego aktu prawnego z zakresu ochrony prywatności w polskim porządku prawnym. Przygotowany projekt sugeruje, że ustawę o wymianie informacji należy traktować jako lex specialis w stosunku do u.o.d.o., a zatem, iż będzie ona stosowana w całości, z wyłączeniem przepisów o ochronie danych osobowych. W efekcie, powstaną dwa osobne reżimy prawne dotyczące ochrony danych. Ustawa o ochronie danych osobowych w art. 5 wyraźnie mówi jednak, że nie stosuje się jej jedynie wówczas, gdy inne ustawy szczególne przewidują dalej idącą ochronę. Tymczasem przedstawiony przez MSWiA projekt zapewnia tę ochronę na znacznie niższym poziomie, na co zwracamy uwagę w dalszej części niniejszego pisma.

Naszym zdaniem, w projekcie brakuje jakichkolwiek gwarancji ochrony praw osób, których dane dotyczą, czy też zapisów umożliwiających kontrolę organu zewnętrznego (GIODO) nad ich przetwarzaniem.

I dalej:

Zastrzeżenia budzą również warunki wymiany danych między służbami, które mają obowiązek przekazywać je nie tylko na wniosek, ale także z urzędu, „jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie, że informacje te przyczynią się do wykrycia i zatrzymania sprawców przestępstw lub zapobieżenia przestępstwu na terytorium UE” (art. 11 ust. 1 pkt. 2). Przesłanka ta jest bardzo nieprecyzyjna i stosowanie tego przepisu może rodzić w praktyce uzasadnione problemy interpretacyjne oraz prowadzić do tego, że służby państw UE bez uzasadnionej podstawy, „na wszelki wypadek” będą wymieniać się ogromną liczbą nieistotnych danych.

A także:

Niepokoi nas ponadto sposób prowadzenia prac nad ustawą, w którym zrezygnowano z przeprowadzenia konsultacji społecznych nad projektowanymi rozwiązaniami. Pozbawiono tym samym szansy wypowiedzenia się na temat projektu partnerom społecznym, pomimo iż proponowane regulacje mogą stanowić głęboką ingerencję w sferę praw i wolności obywatelskich. Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, instytucję posiadającą kluczową wiedzę z zakresu problematyki ochrony danych osobowych - zaproszono do przedstawienie uwag dopiero na końcowym etapie wdrażania decyzji ramowych UE, gdy w ministerstwie był już gotowy projekt ustawy.

Pełna wersja listu