W ubiegły piątek, 13 marca, 92 dwie organizacje pozarządowe z całego świata zaapelowały do Rady Praw Człowieka ONZ o powołanie specjalnego sprawozdawcy ds. prawa do prywatności. Choć prawo to ma bardzo długą tradycję, w związku z rozwojem nowoczesnych technologii, jego rozumienie ulega zmianom. Pojawiają się też nowe zagrożenia dla prywatności, np. masowa inwigilacja czy działalność komercyjnych podmiotów, które również mogą zbierać informacje o obywatelach na niespotykaną dotychczas skalę.

Jak reaguje władza, gdy to, co postrzega jako zagrożenie, wymyka się jej spod kontroli? Sięga po nowe zakazy i represje. Ta logika sprawdza się pod każdą szerokością geograficzną, mimo że przyzwyczailiśmy się do kojarzenia jej z reżimami autorytarnymi.

W październiku zeszłego roku Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej (MPiPS) opublikowało projekt ustawy, która ma rozszerzyć możliwość korzystania z danych osobowych przez pomoc społeczną. Fundacja Panoptykon krytycznie oceniała wówczas część propozycji resortu pracy.

Gdy jedziemy tramwajem, zwykle nie przeszkadza nam, że inni pasażerowie mogą poznać tytuł czytanej przez nas książki lub gazety, czy usłyszeć fragment naszej rozmowy. Nie obawiamy się wyjawić przypadkowym osobom tak wyrywkowych informacji o sobie, ponieważ, nawet jeśli są one dla nas istotne, współpasażerowie raczej w żaden sposób ich nie wykorzystają. Gdyby tym samym tramwajem codziennie jeździł z nami szef, nasza babcia albo osoba, z którą chcielibyśmy się umówić na randkę, być może zaczęlibyśmy uważniej dobierać lektury. W świecie fizycznym dość łatwo i naturalnie przychodzi nam zarządzanie swoim wizerunkiem. W sieci również kreujemy swój obraz, nie do końca jednak rozumiejąc konsekwencje swoich działań – zapominamy, że pozostawiamy po sobie (zdawałoby się rozproszone) ślady, które dość łatwo można połączyć. Choć w rzeczywistości staramy się oddzielać różne sfery życia, to w Internecie coraz częściej kumulujemy informacje o nas samych w jednym miejscu – dokarmiając profilowego potwora.

W grudniu ubiegłego roku Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju prowadziło konsultacje projektu założeń ustawy o rewitalizacji. Przewiduje on m.in. możliwość uzyskiwania przez władze gminy informacji o osobach, które mieszkają na danym obszarze lub prowadzą tam działalność gospodarczą, od innych instytucji publicznych. Zaniepokojeni lekkim podejściem ministerstwa do zwiększania dostępu do danych, które pozwalają na tworzenie profili mieszkańców obszaru poddanego rewitalizacji oraz ich łatwą identyfikację, przygotowaliśmy opinię, w której zwróciliśmy uwagę na ten problem.