Organizacje pozarządowe apelują do Prezydenta w sprawie nowego SIO

Fundacja Panoptykon i cztery inne organizacje skierowały do Prezydenta Bronisława Komorowskiego list dotyczący uchwalonej niedawno ustawy o systemie informacji oświatowej. Wyrażamy w nim swoje wątpliwości co do zgodności ustawy z Konstytucją i apelujemy o skierowanie jej do Trybunału Konstytucyjnego. Do wspólnego apelu dołączyliśmy stanowisko Panoptykonu przygotowane wcześniej z myślą o posłach, którzy w zeszłym miesiącu decydowali o losach projektu. Zawiera ono szersze omówienie naszych zastrzeżeń wobec ustawy.

Przyjęta przez Parlament ustawa zakłada zasadniczą zmianę zasad funkcjonowania SIO. Zamiast informacji zbiorczych, centralna baza danych ma gromadzić indywidualne profile wszystkich uczniów i przedszkolaków. Na podobnych zasadach mają być zbierane dane nauczycieli.

Oprócz danych takich jak imię, nazwisko, PESEL czy miejsce zamieszkania, baza obejmie swym zakresem informacje o wynikach egzaminów, wypadkach na terenie szkoły czy uzyskaniu karty rowerowej oraz wiele innych danych, w tym także tzw. dane wrażliwe (dotyczące np. niepełnosprawności albo korzystania z pomocy psychologicznej). Informacje te mają być przez wiele lat przechowywane w systemie.

W apelu piszemy: „Integracja na poziomie centralnym tak szerokiego zakresu danych jednostkowych będzie stanowić daleko idącą ingerencję w konstytucyjnie chronione prawa i wolności. Dlatego powinna ona zostać poddana wnikliwej ocenie pod kątem spełniania wymogów przewidzianych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, przede wszystkim wymogu konieczności w demokratycznym państwie”. Podkreślamy, że przyjęte rozwiązania trudno uznać za niezbędne, ponieważ realizacja celów ustawy jest możliwa przy zastosowaniu innych środków – mniej ingerujących w prawa i wolności jednostek.

W naszej ocenie, przyjęte przez Parlament rozwiązania stanowią poważne zagrożenie dla prywatności tysięcy osób, których dane znajdą się w systemie. Gromadzone w jednym miejscu szczegółowe informacje o obywatelach mogą być wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem przez przedstawicieli państwa czy podmioty prywatne, które wejdą w ich posiadanie.

Organizacje pozarządowe wielokrotnie zwracały uwagę na zagrożenia związane z przyjęciem ustawy w zaproponowanym kształcie. Niestety 15 kwietnia została ona uchwalona przez Sejm, a 12 maja – przyjęta przez Senat bez poprawek. Teraz o losie ustawy zadecyduje Prezydent. Na podjęcie decyzji ma 21 dni.

Przeciwko ustawie o SIO protestują organizacje działające w różnych obszarach: praw człowieka, w tym ochrony prywatności, edukacji oraz zrzeszające rodziców. Poza Fundacją Panoptykon apel do prezydenta podpisały: Fundacja Rodzice Szkole, Stowarzyszenie Projekt: Polska, Społeczny Monitor Edukacji oraz Rzecznik Praw Rodziców.