Komunikacja pod nadzorem - na jakich zasadach?

Nie od dziś służby z całego świata próbują śledzić naszą komunikację i nie dotyczy to tylko Internetu. Problem zaostrza się jednak w obliczu rosnących możliwości technologicznych i nieodpartej pokusy służb, żeby z nich korzystać. Apogeum tej tendencji jest ujawniona niedawno, masowa inwigilacja użytkowników Internetu z całego świata przez amerykańskie służby. Czas podjąć debatę o tym, co w sferze nadzoru nad komunikacją powinno być dopuszczalne, a co nie. Co w erze nowych technologii oznaczają prawa człowieka i jak zagwarantować ich przestrzeganie? Swoją wizję przedstawiły dziś organizacje społeczne z całego świata.

Elektroniczny nadzór posunął się już za daleko i trzeba go okiełznać

„Międzynarodowe zasady stosowania praw człowieka w nadzorze nad komunikacją” określają standardy, jakich powinny przestrzegać rządy na całym świecie, jeśli decydują się na ingerowanie w komunikację swoich obywateli. Twórcom zasad przyświecała wspólna myśl: elektroniczny nadzór posunął się już za daleko i trzeba go okiełznać. „Zasady” są efektem rocznej pracy ponad 100 organizacji społecznych, w tym Fundacji Panoptykon.

We wstępie uzasadniającym tę inicjatywę piszemy:

„Prywatność to podstawowe prawo człowieka, fundament trwania demokratycznych społeczeństw. Jest uznana przez międzynarodowe prawa człowieka, niezbędna dla zachowania godności oraz wzmacnia inne prawa, jak wolność wypowiedzi czy wolność do stowarzyszania się. Działania, które ograniczają prawo do prywatności, takie jak nadzór nad komunikacją, mogą być usprawiedliwione tylko wtedy, kiedy wynikają z porządku prawnego, są niezbędne, aby osiągnąć usprawiedliwiony i praworządny cel oraz są do tego celu proporcjonalne”.

Nadzór nad komunikacją może być usprawiedliwiony tylko, jeśli jest niezbędny

Wśród kilkunastu zasad, których naszym zdaniem powinny przestrzegać rządy, do najważniejszych należą: konieczność, proporcjonalność, przejrzystość, kontrola sądu, prawo do informacji dla osoby nadzorowanej oraz zabezpieczenie przed nieautoryzowanym dostępem.

„Zasady” pojawiają się w doskonałym momencie z punktu widzenia nadchodzących zmian w polskim i unijnym prawie. Mamy nadzieję, że weźmie je pod uwagę Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, które zapowiada prace nad reformą przepisów określających kompetencje służb specjalnych. Mogłyby też być źródłem inspiracji dla Unii Europejskiej, pracującej nad dyrektywą o ochronie danych osobowych przetwarzanych przez organy policyjne i sądowe w sprawach karnych czy też przy planowanej rewizji dyrektywy retencyjnej.

Zachęcamy organizacje społeczne, badaczy i wszystkich obywateli do podpisania się pod „Zasadami”. Można to zrobić, wysyłając maila na adres rights@eff.org lub odwiedzając stronę https://www.necessaryandproportionate.org/about.

Międzynarodowe zasady stosowania praw człowieka w nadzorze nad komunikacją (wersja polska)