CBA ujawnia statystyki podsłuchów

Sądy niemal zawsze wyrażają zgodę na przeprowadzenie przez Centralne Biuro Antykorupcyjne kontroli operacyjnej – sprawdzanie korespondencji, podsłuchiwanie rozmów czy sprawdzanie SMS-ów. To najważniejszy wniosek wynikający z danych statystycznych, które po kilku latach walki zdobyła od służby Helsińska Fundacja Praw Człowieka.

Ujawnione statystyki dotyczą lat 2006-2008 i pierwszego kwartału 2009. W tym czasie służba 946 razy zwróciła się do sądu o zgodę na przeprowadzenie kontroli operacyjnej. Tylko 12 razy spotkała się z odmową! Świadczyć to może albo o perfekcyjności wniosków kierowanych przez służbę do sądów, albo – co niestety bardziej prawdopodobne – o pozorności kontroli sprawowanej przez wymiar sprawiedliwości nad działalnością inwigilacyjną Biura. Gdyby tego było mało – w nagłych wypadkach Szef CBA może sam podjąć decyzję o natychmiastowych zastosowaniu kontroli – zrobił to 213 razy. Takie działanie tylko 3 razy nie zostało zaakceptowane przez sąd (tryb tzw. zgody następczej).

Wniosek o przedstawienie informacji statystycznych Fundacja Helsińska złożyła w kwietniu 2009 r. Początkowo Centralne Biuro Antykorupcyjne nie ujawniło danych, uznając je za informacje niejawne. Dopiero po trzech latach sporu przed sądami administracyjnymi udało się zdobyć informacje. Podobnie potoczyły się losy analogicznego wniosku złożonego przez Fundację do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Naczelny Sąd Administracyjny nakazał ostatecznie Agencji ujawnić dane, o czym pisaliśmy w tekście Naczelny Sąd Administracyjny: służby nie mogą być poza kontrolą.

Ujawnione statystyki stosowania kontroli operacyjnej pozwalają opinii publicznej poznać praktykę funkcjonowania tego najgłębiej wnikającego w prawa obywatelskie instrumentu służb specjalnych. Mogą one stać się punktem wyjścia do dyskusji nad efektywnością kontroli sprawowanej przez sądy. Jednak przede wszystkim obowiązek ujawnienia statystyk dowodzi, że służby specjalne nie mogą działać poza jakąkolwiek kontrolą.

Wojciech Klicki