System Informacji Oświatowej: będą pozytywne zmiany, ale niewystarczające

Ministerstwo Edukacji Narodowej proponuje wprowadzenie zmian w uchwalonej w ubiegłym roku ustawie o systemie informacji oświatowej (SIO) [PDF]. Zmiany te mają służyć przede wszystkim lepszej ochronie danych wrażliwych i w tym zakresie zasługują na poparcie. Niestety zasadniczy problem związany z integracją na poziomie centralnym szerokiego zakresu informacji o uczniach pozostaje nierozwiązany – na ten problem zwróciliśmy uwagę w naszej opinii, którą przekazaliśmy MEN w ramach konsultacji społecznych.

Organizacje społeczne od wielu miesięcy zwracają uwagę, że wdrożenie nowego SIO będzie miało daleko idące konsekwencje dla ochrony prywatności uczniów. Szczególne poruszenie wywołał pomysł przekazywania do centralnej bazy danych informacji dotyczących niepełnosprawności czy korzystania z pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Do Trybunału Konstytucyjnego został skierowany wniosek kwestionujący zgodność z Konstytucją przepisów dotyczących przetwarzania danych wrażliwych. Można przypuszczać, że zmiany proponowane w ustawie o SIO są próbą odpowiedzi na tę krytykę.

Nowelizacja ustawy zwiększy poziom ochrony danych wrażliwych. Propozycja zakłada, że do centralnej bazy danych nie będą przekazywane – jak pierwotnie założono – informacje dotyczące objęcia konkretnego ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną. Zamiast tego, na poziomie centralnym zbierane będą wyłącznie dane na temat liczby uczniów objętych taką pomocą. Podobne rozwiązanie zostało przewidziane również w przypadku informacji o uczestnictwie w zajęciach wychowania do życia w rodzinie.

Proponowane zmiany oceniamy pozytywnie, ale jednocześnie zwracamy uwagę, że nie rozwiążą one wszystkich zagrożeń związanych z przetwarzaniem danych osobowych w SIO. Kluczowy problem polega na tym, że w centralnej bazie danych mają być gromadzone bardzo szczegółowe informacje o poszczególnych uczniach, podczas gdy w większości przypadków ich zbieranie nie jest konieczne do prowadzenia polityki oświatowej. Zgodnie z propozycją MEN, w przypadku danych wrażliwych w centralnej bazie mają być zbierane tylko informacje zbiorcze i to rozwiązanie można naszym zdaniem z powodzeniem zastosować również w przypadku innych kategorii danych. Dlatego postulujemy weryfikację założeń przyjętych w ustawie o SIO i wprowadzenie dalej idących zmian, chroniących podstawowe prawa i wolności osób, których dane będą przetwarzane w systemie.

Projekt nowelizacji ustawy o SIO (wraz z projektem rozporządzenia) [PDF]

Nasze uwagi w konsultacjach społecznych [PDF]